1917, Totale Oorlog in Vlaanderen

1917

Oorlogsjaar 1917

Wie het over de Ieperboog heeft, kan niet om het oorlogsjaar 1917 heen. De gebeurtenissen van toen staan in ons collectief geheugen gegrift. Een reeks ontploffingen zorgde voor een grote kunstmatige aardbeving en de soldaten vochten niet alleen tegen de vijand, maar ook tegen de modder. De Derde Slag bij Ieper, ook wel de Slag bij Passendale genoemd, verwoestte het landschap en heel wat mensenlevens.
 

Mijnenslag: van explosies tot kraters

View of Wytschaete by NLS.uk is licensed under CC BY 4.0De Mijnenslag of ‘the Battle of Messines (Ridge)’ voor de Britten en ‘der Schlacht am Wytschaete Bogen’ voor de Duitsers, is de inleiding op de Derde Slag bij Ieper. De Mijnenslag zelf begint op 7 juni en eindigt op 14 juni 1917. De Britten willen met een groot offensief het front doorbreken. Het einddoel is de verovering van de havens van Oostende en Zeebrugge. De Duitse onderzeeërs zijn namelijk een doorn in het oog van de geallieerde aanvoerlijnen. De Britten willen de Duitsers bij verrassing uitschakelen en zetten speciale ‘Tunneling Companies’ aan het werk. Bedoeling is om de Duitse stellingen via ondergrondse tunnels ongezien te benaderen en te ondermijnen. In de ochtend van 7 juni 1917 om 4.10 uur plaatselijke tijd (Zero Hour) ontploffen bijna gelijktijdig 19 van de 24 dieptemijnen, tussen Hill 60 en Ploegsteert. De verrassing, de impact en de chaos bij de Duitsers zijn compleet. Het is tot dan toe het grootste Britse militaire succes uit de oorlog. De boog bij Wijtschate-Mesen wordt hierdoor rechtgetrokken. Naast Britten, waren ook Ierse (Heuvelland), Nieuw-Zeelandse (Mesen) en Australische (Ploegsteert) eenheden bij de slag betrokken.

Het Duitse leger bestookte de Britten op 12 juli 1917 voor de eerste maal met een nieuw gas: mosterdgas, ook wel yperiet genoemd. Een slecht begin voor het geallieerde artilleriebombardement dat vier dagen later van start gaat. De Mijnenslag is een militair succes, maar het vervolg laat lang op zich wachten. De Derde Slag bij Ieper begint pas op 31 juli.
 

Derde Slag bij Ieper: van slagveld tot modderzee

Picture by F. Hurley - source: AWM (E01220). Five Australians, members of a field artillery brigade, passing along a duckboard track over mud and water among gaunt bare tree trunks in the Ypres Salient.Bij de Derde Slag bij Ieper neemt de naam ‘Passendale’ mythische proporties aan. De slag situeert zich van 31 juli tot 10 november 1917. Passendale is voor de Britten wat Verdun is voor de Fransen en wordt al vlug omgedoopt tot 'Passion-dale' of dal van het lijden. De Britten willen oorspronkelijk de haven van Oostende en vooral die van Zeebrugge uitschakelen. Van hieruit vertrekken Duitse duikboten die het op de bevoorrading hebben voorzien. Maar eind juli regent het pijpenstelen en het kapotgeschoten terrein wordt al snel een drassig gebied. Wanneer op 31 juli de aanval start, kunnen de manschappen en het materieel amper door de modderbrij vooruit. Grote en kleine aanvallen met tussenpauzes volgen elkaar op. Successen worden geboekt, maar het loopt niet zoals gepland. De Duitse verdediging blijft grotendeels intact. De aanhoudende regen en bombardementen veranderen het landschap in een drijvende modderzee. Uiteindelijk veroveren de Canadezen Passendale op 6 november, wat volgens plan eigenlijk in augustus had moeten gebeuren.

Na 100 dagen zijn de Britten 8 km opgeschoven, maar vele Commonwealth-soldaten zijn dood, gewond of vermist. Ook de Duitsers lijden serieuze verliezen en het kapotte materiaal kan niet meer worden vervangen. Deze ‘Materialschlacht’ zorgt er onder andere voor dat het Duitse lenteoffensief in 1918 uiteindelijk vastloopt. Bij dit offensief worden die 8 km in enkele dagen tijd weer heroverd.

 

Verloop van de veldslagen

Het verloop van de veldslagen maakt duidelijk dat er heel wat nationaliteiten in 1917 bij betrokken waren.
 

  • Tyne Cot Cemetery - ZonnebekeMijnenslag (7 juni-30 juli 1917): Britten, Ieren, Nieuw-Zeelanders en Australiërs
    • Slag bij Wijtschate-Mesen (7-14 juni)
    • Ten noorden van Ieper (vanaf 12/13 juli)
       
  • Derde slag bij Ieper (31 juli-10 nov 1917)
    Gedurende de slag werden ook Fransen ingezet.
    • Eerste fase (31 juli-28 aug): Britten
      • Slag bij Pilkem (31 juli-2 aug)
      • Slag bij Langemark (16-18 aug)
    • Tweede fase (20 sept-12 okt): ANZACS
      • Slag bij ‘de Meenseweg’ (20 - 25 sept)
      • Slag bij het Polygoonbos (26 sept-3 okt)
      • Slag bij Broodseinde (4 okt)
      • Slag bij Poelkapelle (9 okt)
      • Eerste Slag bij Passendale (12 okt)
         
      • Derde fase (26 okt-10 nov)
        • Tweede Slag bij Passendale (26 okt-10 nov): Canadezen
           

    Sponsorlogobalk