FENIKS2020

Fietsen door het puin

En Jules, die kwam maar niet af 

Feniks 2020 - wederopbouw van de Westhoek - De Groote Oorlog - WO I - Flanders FieldsHet is 2 mei, 1919 en “de lucht zit grulledikke van de vlage”. Het gaat regenen volgens Karel van Wijnendaele. In Koekelare en het nabijgelegen Ichtegem staat er volk langs de weg. Voor het eerst sinds lang is er iets wat op een feeststemming lijkt. Straks komt Jules Vanhevel langs. Op zijn fiets. Hij is wielrenner. 

Het is de dag dat de Omloop Der Slagvelden door de Westhoek zal rijden. Het Parijse dagblad Le Petit Journal heeft brood gezien in een heroïsche en patriottistische tocht door de frontlijn. Karel van Wijnendaele, hoofdredacteur van De Sportwereld die in 1913 met de Ronde Van Vlaanderen begon, rijdt ook mee. In een auto weliswaar, als verslaggever.  

Feniks 2020 - wederopbouw van de Westhoek - De Groote Oorlog - WO I - Flanders FieldsJules Vanhevel is geboren in Koekelare en won voor de oorlog al hier en daar een jongerenwedstrijd. Twee keer raakte hij licht gewond in de oorlog, maar zijn commandant was een sportliefhebber en liet hem af en toe een wielerwedstrijd in Engeland meepikken. Hij wint er twee.  

Zoals vandaag grindwegen, kasseien en de steilste klimmen worden opgezocht, lagen de uitdagingen toen in het oorlogsgebied: geen signalisatie, putten en plassen en nauwelijks wegen.  

Twee weken eerder was Parijs-Roubaix al gereden, ook deels in frontgebied. De piste van Roubaix stond er niet meer en de renners kregen als raad zich te richten naar een nog rechtstaande fabrieksschouw bij de aankomst om de weg te vinden. De uitdrukking ‘de Hel van het Noorden’ werd toen geboren.  

Le Petit Journal heeft van zijn Circuit des Champs de Bataille een zo mogelijk nog grotere Hel gemaakt: 1987 km in 7 etappes. Het reglement legt de verantwoordelijkheid voor slechte (of niet meer bestaande) wegen, ontploffende obussen en de onkosten bij de renners. Maar er is een groot voordeel. Wijnendaele schrijft: ”groote bankbrieven, goudgele en zilverwitte zilverstukken bij heele hopen, liggen gereed om de overwinnaars te belonen”. Jules, die nog amateur is, doet daarom mee.  

De eerste rit gaat door de heroverde Elzas, de tweede langs getroffen steden als Luik, Leuven, Tienen, Spa en Sint Truiden. Op 2 mei, na een rustdag, gaat het van Brussel over Gent, Maldegem en Brugge via Koekelare langs het front in de Westhoek en over Ieper naar Amiens: 323 km lang. Van de 87 renners die gestart zijn, zijn er in rit 3 nog 41 over. Het is de hele week al bar koud geweest.   

Feniks 2020 - wederopbouw van de Westhoek - De Groote Oorlog - WO I - Flanders FieldsHet is nochtans 2 mei. Jules is in de eerste rit  zowaar 2de geworden en eergisteren werd hij 5de in de tweede rit. Hij staat 4de in het klassement. Dat hebben de supporters ook vernomen en ze verzamelen in de bocht aan het kasteel van Wijnendaele, waar de koers richting Diksmuide afslaat en waar journalist Karel dus vandaan komt. Het is wachten, niet zelden hebben wielerwedstrijden uren vertraging op hun schema.  

 

In Gent zit Vanhevel bij de veertien leiders. In Brugge zijn ze nog met elf, Vanhevel inbegrepen. De supporters wrijven hun handen en stampen hun voeten warm. De regen stort nu inderdaad in vlagen neer. Om half tien komen de renners voorbij de supporters van Vanhevel, twee uur later dan voorzien. Geen Jules te zien. Dan krijgen ze nieuws van een voorbijrijdend journalist.  

De Brugse plaveien waren glad geregend en onder de Smedenpoort maakte Vanhevel “een tuimelaar”. Hij stond recht, maar zijn wiel was kromgetrokken en in de koers moet elke renner zijn eigen tuig herstellen, desnoods ergens een smidse zoeken om zelf de brokken te lassen. Karel van Wijnendaele is in de buurt en steekt zijn gouwgenoot een hamer toe. Volgens het relaas in de krant springen de vonken er af. Ook in nutteloze pogingen zit tragiek. Vooral vader Vanhevel is ontroostbaar, schrijft de krant. 

De rest van de etappe verloopt zoals voorzien: officiëlen moeten renners behoeden om in de IJzer te rijden, sommige groepjes maken lange omwegen. Ze mijden de vele smalsporen en manoeuvreren tussen de barakkenkampen en oorlogsbegraafplaatsen. In de controleposten wacht een beetje eten en aan de grens worden ze uitgebreid gecontroleerd. Het puin is modder geworden en het blijft regenen. In Amiens was de aankomst rond 14u30 verwacht. De eerste renner komt aan om 22u58, na 18,5 uur fietsen, het is Charles Deruyter. Hij heeft anderhalf uur voorsprong op de tweede en 20 uur op de laatste.  

Feniks 2020 - wederopbouw van de Westhoek - De Groote Oorlog - WO I - Flanders FieldsVanhevel is dan al lang weer thuis. Maar een mislukking was het nu ook weer niet. Door zijn prestaties in de eerste twee ritten heeft hij op de rustdag een contract getekend als beroepsrenner. Vanhevel wint nog twee keer het Belgisch kampioenschap, de Ronde van Vlaanderen en Parijs-Roubaix en wint de As der Azen. Alleen een alweer domme val (over de staart van een koe), belet hem wereldkampioen te worden in 1928. Na zijn carrière maakt hij furore als cafébaas in Oostende.  

Wielerwedstrijden speelden een grote rol in de morele wederopbouw, overal ontstonden nieuwe wedstrijden om de bevolking wat verstrooiing te bezorgen. De helden van oorlog worden vervangen door helden op hun stalen ros in de kranten. We kunnen weer verder.  

Feniks 2020 - wederopbouw Westhoek - Eerste Wereldoorlog


Kom meer te weten over dit verhaal en de sociaalculturele wederopbouw in de expo herSTELLINGEN. Terugkeer van het socioculturele leven in Ieper’ in het Yper Museum

Feniks2020 - wederopbouw - Eerste Wereldoorlog - Westhoek - Fransmansmuseum - Koekelare

 

 

Kom meer te weten over dit verhaal in de expo 'Plantrekkers. Terugkeren en herbeginnen na de Eerste Wereldoorlog' in het Fransmansmuseum in Koekelare

Fiets zelf in het spoor van de wederopbouw met de 4 uitgestippelde fietsroutes 

Terug naar de Westhoek

Voor de eerste keer worden alle wederopbouwverhalen van de hele Westhoek gebundeld in een boek. Deze publicatie brengt naast een geschiedkundig relaas ook praktische info over thematische tentoonstellingen, publieksevenementen en wandelroutes. Het boek laat je de meest markante wederopbouwsites in de Westhoek ontdekken.

Door de coronacris kunnen openingsuren en dienstregelingen afwijken. Contacteer bij twijfel best de ondernemer zelf.
Ga je deze zomer wat vaker op stap in eigen land? Abonneer je dan op onze nieuwsbrief en ontvang maandelijks leuke tips voor recreatieve uitstappen in West-Vlaanderen!

INSCHRIJVEN NIEUWSBRIEF