FENIKS2020

Ook kinderen komen terug

De propere terugkeer: een droom 

Het is 1915 en de kleine Max moet een opstel schrijven. Hij doet dat in het Frans en in Paris-Plage, aan de Noord-Franse kust. Hij is 10 en zit daar op school, ook al is hij van Ieper. Maar het is nu eenmaal 1915. In Ieper staat nog weinig recht, ook zijn school niet. Was het de meester die hem vroeg om zich dan al zijn terugkeer in te beelden?  Heeft hij het zelf zomaar geschreven? In ieder geval duikt meer dan honderd jaar later zijn verhaal op in een bewaard schoolkrantje.  

“Ieper is bevrijd!”, zo begint hij, nadat hij eerst de datum heeft genoteerd: “den 2den oktober 1915”. Ieper ligt dan al grotendeels in puin, en dat weten ze in Paris-Plage. Er zitten 6.000 Belgen in de kokette kuststad, waaronder enkele honderden van de beter begoede Ieperlingen. De meeste kinderen zijn al een jaar in Frankrijk. In maart 1915 volgde ook het gemeentebestuur én de Middenschool. Van de plaatselijke school mogen ze lokalen gebruiken. 

                         Feniks 2020 - wederopbouw van de Westhoek - De Groote Oorlog - WO I - Flanders Fields         Feniks 2020 - wederopbouw van de Westhoek - De Groote Oorlog - WO I - Flanders Fields        Feniks 2020 - wederopbouw van de Westhoek - De Groote Oorlog - WO I - Flanders Fields

Max ziet Ieper al voor zich: de straten vol stof, stenen en verwrongen ijzer. Hij weet ook hoe de mensen die terugkeren er zullen wonen:  "… overal duiken houten woningen op…  Deze stad, gemaakt van planken, heeft iets pittoresk: de meeste huisjes zijn laag, maar hier en daar torenen enkele barakken van een of zelfs twee verdiepingen er bovenuit. Er zijn mooie winkels met brede vitrines en kleine huisjes, versierd met witte gordijnen. Dat alles is opgebouwd met zorg, precisie en een gevoel van weldaad. Men zou wel denken dat de huisjes er voor altijd staan, dat niets nog zal veranderen”.  Mensen komen elkaar na lange tijd weer tegen en dat gaat hartelijk in Max zijn gedachten:  

  • Kijk, daar: de goeie meneer Peeterman! 
  • Wat een plezier u terug te zien, goeiedag! Vanwaar kom jij?  
  • Van Paris-Plage. En jij? Waar was jij tijdens je ballingschap?  
  • Ik heb België niet verlaten. Ik heb in Watou gezeten.  

Max is niet alleen een optimist, hij heeft ook gevoel voor humor: de wat corpulente mevrouw Charpentier (bestond die echt?) is bang door de planken vloer te zakken en de klokken in de toren zijn vervangen door potten en pannen. “Het klinkt hetzelfde, maar het is veel goedkoper”. Ene “Meneer Bosset” heeft zichzelf verrijkt met meubeltjes, snuisterijen en schilderijen die hij in de stad heeft gevonden.  

Feniks 2020 - wederopbouw van de Westhoek - De Groote Oorlog - WO I - Flanders FieldsHet is bijna idyllisch. Maar Max kent blijkbaar ook de nadelen van het wonen in houten barakken. Een flink deel van zijn opstel gaat over het burengerucht door de dunne scheidingswanden en het daarmee gepaard gaande gebrek aan slaap. De buur van meneer Bosset jaagt een nagel door zijn wand en rijt daarbij een van de schilderijtjes doormidden. Niet alles is even peis en vree, zelfs niet bij Max.  

Allicht was hij zelf ondergebracht in dat soort barakken in Frankrijk. “Ik heb mijn eerste nacht thuis doorgebracht: het was niet slecht; rond middernacht werd ik nochtans wakker door een klein dispuut tussen de buren… Ik, wat mij betreft, heb besloten om niet al te luid meer te spreken…  Die tussenwanden hé, die tussenwanden.“ 

Max zal nog 3 jaar moeten wachten om dichter bij huis te komen. Eind 1918 wordt een deel van de school tijdelijk naar Poperinge gebracht, in juli 1919 sluit de school in Paris-Plage. Pas in 1923 kunnen de Ieperse kinderen weer naar school in hun eigen stad.  

Max mag dan al een vrij rooskleurige terugkeer hebben geschetst, zijn toekomstvisie is achteraf toch vrij accuraat gebleken. Van de ‘kokette’ orde en netheid in zijn toekomstvisioen was echter in werkelijkheid niet veel terug te vinden.  

Het verhaal van Max staat in een teruggevonden schoolkrantje uit oktober 1915 van de Ieperse Middenschool. Het krantje en de bovenstaande afbeeldingen zijn eigendom van Liberas, het vroegere Liberaal Archief.  

Het origineel is te zien in de expo herSTELLINGEN in het Yper Museum.

Feniks2020 - wederopbouw - Eerste Wereldoorlog - Westhoek - De Kinderbrouwerij - Reningelst - Poperinge

 

 

Kom meer te weten over terugkerende kinderen in de expo ‘Feniks - Kinderen in de wederopbouw’ in de Mouterijtoren Sint-Joris in Reningelst

Feniks2020 - wederopbouw - Eerste Wereldoorlog - Westhoek - Fransmansmuseum - Koekelare

 

Kom meer te weten over terugkerende kinderen in de expo ‘Plantrekkers. Terugkeren en herbeginnen na de Eerste Wereldoorlog’ in het Fransmansmuseum in Koekelare

Terug naar de Westhoek

Voor de eerste keer worden alle wederopbouwverhalen van de hele Westhoek gebundeld in een boek. Deze publicatie brengt naast een geschiedkundig relaas ook praktische info over thematische tentoonstellingen, publieksevenementen en wandelroutes. Het boek laat je de meest markante wederopbouwsites in de Westhoek ontdekken.

Restaurants, cafés en logies met uitzondering van hotels zijn momenteel gesloten. Contacteer bij twijfel best de ondernemer zelf. Toeristisch-recreatieve verplaatsingen beperk je momenteel nog tot je woonomgeving. Ga je deze zomer wat vaker op stap in eigen land? Abonneer je dan op onze nieuwsbrief en ontvang maandelijks leuke tips voor recreatieve uitstappen in West-Vlaanderen!

INSCHRIJVEN NIEUWSBRIEF