FENIKS2020

Toeristen op het puin

“Ik zat met den afwas in ‘t hotel Pax” 

Feniks 2020 - wederopbouw van de Westhoek - De Groote Oorlog - WO I - Flanders Fields“Foch is Kemmel komen bezoeken. Volk dat er was. Je kon op de koppen lopen. De oud-strijders kwamen van overal. Ik zat met den afwas in ’t hotel Pax”. Op 22 mei 1921 heeft Julie Catrysse een drukke dag, ze woont in Kemmel en werkt in café Pax. De cafés, hotels en herbergen in de Westhoek waren na de oorlog al snel niet meer te tellen. Michelin had al een blauwe gids van de verwoeste gewesten klaar voor het eind van de vijandelijkheden. Er waren er die dat toerisme met lede ogen aanzagen, maar de bevolking vond er wel werk door.  

De eerste barakken die uit het puin omhoog schoten waren vaak cafés. Er was nood aan slaap- en ontmoetingsplaatsen en aan bevoorrading voor wie kwam werken of bezoeken. Heel wat van die eerste barakken kregen het woord café op hun buitenmuren geschreven. En al heel snel volgden de toeristen, elk met hun eigen verhaal.  

Café Pax van de gebroeders Cluysse is een van die eerste heropgebouwde huizen aan de Kemmelberg. Maar het was lang niet het enige. Ook de familie Delobel, die al sinds begin negentiende eeuw in Kemmel een hotel uitbaat, pikt snel de draad weer op. Je moet het ijzer smeden als het heet is. En wanneer een beroemdheid als opperbevelhebber maarschalk Foch naar de Kemmel komt, dan volgen de toeristen.  

En dan wast Julie de hele dag af. Ze is van Aartrijke naar hier gekomen na de oorlog, want hier is werk. Eerst werkte ze in de steenovens, lange dagen bakstenen voor de wederopbouw vormen en versleuren voor een habbekrats. Dan vindt ze in Kemmel een betere job in het toerisme.   

Families van gesneuvelden komen de graven bezoeken van hun dierbaren. Oud-strijders tonen hun gezin waar ze die lange jaren hebben doorgebracht. Slagveldtoerisme was niet nieuw, in de Napoleonitische oorlogen waren er uitkijkplekken voor toeristen terwijl de slag nog bezig was. En dus had bandenfabrikant André Michelin in 1917 al het vooruitzicht om een reeks gidsen te publiceren om de slagvelden te bezoeken. De blauwe gidsen waren naslagwerk en bezoekersgids tegelijkertijd. Michelin maakt er 29, die de hele frontlijn dekten. 

De streek is met  zijn spectaculaire foto’s van verwoestingen jarenlang niet uit de media te branden en dan wil de bevolking dat ook wel eens in het echt zien. Een deel van de bezoekers waren zeker ramptoeristen. Wanneer schrijver Cyriel Buysse op dat moment door de streek trekt, windt hij zich er zich over op: “Bedevaarders, moesten 't zijn; stille, ernstige, ingetogen, en ontroerde bedevaarders; en niet de smerige, lawaaiige benden eters en drinkers en pretmakers”.  

Feniks 2020 - wederopbouw van de Westhoek - De Groote Oorlog - WO I - Flanders FieldsDe Kemmelberg was al voor de oorlog een toeristische pleisterplaats voor de gegoede burgerij. Maar na de oorlog komen ook ‘gewone’ mensen een kijkje nemen. Het Hotel Delobel, dat al sinds 1820 door dezelfde familie wordt uitgebaat, floreert en zal later Het Labyrint worden. Er lag vlakbij immers een labyrint van bomen en struiken om de toerist aan de tramhalte te verstrooien. Delobel laat zijn nieuwe café bouwen in de stijl van de kusthotels, hij heeft ambitie.  

Ook in de andere steden duiken kleine barakcafé’s op naast vaak grote luxueuze tot hotels herbouwde barakken waar Engels bier wordt geschonken. De paardenmenners doen goede zaken met rondritten en verhuur.  

In Ieper maakt Véron De Deyne, een leraar wetenschappen aan de middelbare school, een nieuwe versie van zijn stadsgids, die hij in 1897 publiceerde. In 1920 bewerkt hij die gids met foto’s voor en na de oorlog. Iets wat de fotografenfamilie Antony hem had voorgedaan in enkele prentbriefkaartreeksen. De Antony's leveren hun foto’s aan Michelin. De Deyne maakt het werk aan zijn gids af in 1920, maar overlijdt nog voor die gepubliceerd wordt.   

In de jaren na de oorlog worden tal van herinneringsmonumenten opgericht, die op hun beurt ook weer veel herinneringstoerisme aantrekt. Honderd jaar later kent die zelfs haar grootste piek met de eeuwherdenking van de oorlog. 

Bezoekerscentrum Het Heuvelland - toegankelijk

Kom meer te weten over dit verhaal en het eerste toerisme na de oorlog in de expo ‘Café Pax: terug naar de West-Vlaamse Bergen’ in het bezoekerscentrum Het Heuvelland

Terug naar de Westhoek

Voor de eerste keer worden alle wederopbouwverhalen van de hele Westhoek gebundeld in een boek. Deze publicatie brengt naast een geschiedkundig relaas ook praktische info over thematische tentoonstellingen, publieksevenementen en wandelroutes. Het boek laat je de meest markante wederopbouwsites in de Westhoek ontdekken.

Door de coronacris kunnen openingsuren en dienstregelingen afwijken. Contacteer bij twijfel best de ondernemer zelf.
Ga je deze zomer wat vaker op stap in eigen land? Abonneer je dan op onze nieuwsbrief en ontvang maandelijks leuke tips voor recreatieve uitstappen in West-Vlaanderen!

INSCHRIJVEN NIEUWSBRIEF